{"id":14,"date":"2023-11-15T16:48:03","date_gmt":"2023-11-15T16:48:03","guid":{"rendered":"https:\/\/fmdscad.com\/?page_id=14"},"modified":"2023-11-15T16:48:03","modified_gmt":"2023-11-15T16:48:03","slug":"czym-sa-fmd-i-scad","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/fmdscad.com\/pl\/czym-sa-fmd-i-scad\/","title":{"rendered":"Czym s\u0105 FMD i SCAD ?"},"content":{"rendered":"\n
Poni\u017cszy artyku\u0142 zawiera tre\u015bci opracowane na podstawie dokument\u00f3w:<\/h5>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Pierwszy mi\u0119dzynarodowy konsensus w sprawie diagnostyki i leczenia dysplazji w\u0142\u00f3knisto-mi\u0119\u015bniowej<\/em><\/strong>\u00a0(l<\/a>ink<\/a>)\u00a0oraz\u00a0Diagnostyka i post\u0119powanie w spontanicznym rozwarstwieniu t\u0119tnicy wie\u0144cowej. Opinia ekspert\u00f3w Asocjacji Interwencji Sercowo-Naczyniowych PTK<\/strong><\/em>\u00a0(li<\/a>nk<\/a>).<\/h5>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Wszelkie aktualizacje do poni\u017cszego artyku\u0142u znajdzie czytelnik pod podanymi linkami. Artyku\u0142 prezentowany ni\u017cej, opracowany w j\u0119zyku polskim, zawiera liczne cytaty, a tak\u017ce skr\u00f3ty powy\u017cszych dokument\u00f3w, w celu przybli\u017cenia informacji na temat  choroby jak\u0105 jest dysplazja w\u0142\u00f3knisto-mi\u0119\u015bniowa (FMD) oraz spontaniczne rozwarstwienie t\u0119tnic wie\u0144cowych (SCAD). Naszym zamiarem jest przekazanie polskim czytelnikom szczeg\u00f3\u0142owych i sprawdzonych informacji, opartych na wiarygodnych \u017ar\u00f3d\u0142ach naukowych, na temat zar\u00f3wno dysplazji w\u0142\u00f3knisto-mi\u0119\u015bniowej jak i spontanicznego rozwarstwienia t\u0119tnicy wie\u0144cowej . Wszystkie prezentowane grafiki pochodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c ze wskazanych w powy\u017cszych linkach dokument\u00f3w oraz z bazy danych Fundacji Le\u0107 kulturo! realizuj\u0105cej projekt spo\u0142eczny pod nazw\u0105 Sznur korali<\/em> dotycz\u0105cy obu chor\u00f3b.<\/h5>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Artyku\u0142 opracowa\u0142a Beata Budzkowska, Fundacja Le\u0107 kulturo!.<\/h5>\n\n\n\n
Konsultacja naukowa dr hab. n.med. Jacek K\u0105dziela, Narodowy Instytut Kardiologii w Warszawie.<\/h5>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Czym jest FMD?<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

FMD<\/strong> (ang. Fibromuscular Dysplasia), czyli dysplazja w\u0142\u00f3knisto-mi\u0119\u015bniowa to choroba t\u0119tnic nie maj\u0105ca pod\u0142o\u017ca zapalnego ani mia\u017cd\u017cycowego, objawiaj\u0105ca si\u0119 nieprawid\u0142ow\u0105 budow\u0105 \u015bciany t\u0119tnicy. FMD objawia si\u0119 przede wszystkim jako paciorkowate (wieloogniskowe) lub ogniskowe zmiany w \u015brednich lub ma\u0142ych t\u0119tnicach. FMD najcz\u0119\u015bciej dotyczy t\u0119tnic nerkowych oraz pozaczaszkowych t\u0119tnic szyjnych i  kr\u0119gowych, jednak prawie wszystkie \u0142o\u017cyska t\u0119tnicze mog\u0105 by\u0107 zaj\u0119te, a zaj\u0119cie wielu naczy\u0144 jest do\u015b\u0107 powszechne. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Oko\u0142o 80\u201390% pacjent\u00f3w z FMD to kobiety. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Chocia\u017c wyst\u0119puje rzadziej, FMD rozwija si\u0119 r\u00f3wnie\u017c u m\u0119\u017cczyzn i mo\u017ce mie\u0107 bardziej agresywny przebieg z wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119sto\u015bci\u0105 t\u0119tniak\u00f3w i rozwarstwie\u0144. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przyczyny powstawania FMD nie s\u0105 obecnie znane, przyjmuje si\u0119, i\u017c rozw\u00f3j dysplazji jest prawdopodobnie zwi\u0105zany z po\u0142\u0105czeniem czynnik\u00f3w genetycznych i \u015brodowiskowych.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Czym<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Czym jest SCAD?<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

SCAD<\/strong>\u00a0(ang. spontanous coronary artery dissection), czyli spontaniczne rozwarstwienie t\u0119tnicy wie\u0144cowej, jest rzadk\u0105 przyczyn\u0105 ostrego zawa\u0142u mi\u0119\u015bnia sercowego. W wi\u0119kszo\u015bci dotyczy kobiet w m\u0142odym i \u015brednim wieku, z czego kilka procent przypadk\u00f3w wyst\u0119puje podczas ci\u0105\u017cy lub nied\u0142ugo po niej. SCAD odpowiada za 10\u201325% przypadk\u00f3w ostrego zawa\u0142u mi\u0119\u015bnia sercowego u kobiet w wieku poni\u017cej 50 lat, oraz za po\u0142ow\u0119 przypadk\u00f3w zawa\u0142\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w okresie poporodowym. W przeciwie\u0144stwie do mia\u017cd\u017cycowego zawa\u0142u, w kt\u00f3rym g\u0142\u00f3wnym zdarzeniem patofizjologicznym jest powstawanie skrzepliny w \u015bwietle t\u0119tnicy wie\u0144cowej w miejscu p\u0119kni\u0119cia lub erozji blaszki mia\u017cd\u017cycowej zaburzenia przep\u0142ywu w t\u0119tnicy wie\u0144cowej w SCAD wynikaj\u0105 z\u00a0\u00a0zewn\u0119trznego ucisku prawdziwego kana\u0142u przep\u0142ywu krwi przez narastaj\u0105cy w \u015bcianie t\u0119tnicy krwiak (tworz\u0105cy kana\u0142 \u201efa\u0142szywy\u201d i niejako \u201erozwarstwiaj\u0105cy\u201d t\u0119tnic\u0119). Krwiak ten powstaje albo na skutek p\u0119kni\u0119cia (dyssekcji) wewn\u0119trznej warstwy t\u0119tnicy i wnikania krwi w jej, \u015bcian\u0119 (A) albo na skutek samoistnego krwawienia drobnych naczy\u0144 krwiono\u015bnych znajduj\u0105cych si\u0119 w \u015bcianie t\u0119tnic (B).\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Przyczyna SCAD jest nieznana.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Czym<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Opisano przypadki rodzinne i odnotowano rzadkie przypadki zwi\u0105zane z dziedzicznymi zaburzeniami tkanki \u0142\u0105cznej, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w SCAD ma charakter sporadyczny. Wykazano, \u017ce SCAD wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszon\u0105 kr\u0119to\u015bci\u0105 t\u0119tnic wie\u0144cowych. SCAD mo\u017cna zwykle rozpozna\u0107 angiograficznie w koronarografii, chocia\u017c w niejednoznacznych przypadkach pomocne mo\u017ce by\u0107 obrazowanie wewn\u0105trzwie\u0144cowe (np. za pomoc\u0105 optycznej koherentnej tomografii). W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w rozwarstwienie t\u0119tnicy goi si\u0119 samoistnie w ci\u0105gu kilku kilkunastu tygodni. Wyniki leczenia zabiegowego za pomoc\u0105 przezsk\u00f3rnej interwencji wie\u0144cowej\u00a0\u00a0s\u0105 istotnie gorsze ni\u017c w przypadku zawa\u0142u o pod\u0142o\u017cu mia\u017cd\u017cycowym, dlatego zaleca si\u0119 je tylko w sytuacji du\u017cego zawa\u0142u serca i z\u0142ego stanu pacjentki.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Czym<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Chocia\u017c ustalono zwi\u0105zek mi\u0119dzy FMD a SCAD (tzn. do\u015b\u0107 cz\u0119ste wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie FMD u os\u00f3b, kt\u00f3re przeby\u0142y SCAD), bardziej kontrowersyjne jest, po pierwsze, czy SCAD jest odr\u0119bn\u0105 jednostk\u0105 chorobow\u0105, czy po prostu klinicznym powik\u0142aniem FMD, a po drugie, czy istniej\u0105 okre\u015blone manifestacje wie\u0144cowe FMD inne ni\u017c rozwarstwienie t\u0119tnicy wie\u0144cowej. Na te pytania lekarze wci\u0105\u017c szukaj\u0105 odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n
<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poni\u017cszy artyku\u0142 zawiera tre\u015bci opracowane na podstawie dokument\u00f3w: Pierwszy mi\u0119dzynarodowy konsensus w sprawie diagnostyki i leczenia dysplazji w\u0142\u00f3knisto-mi\u0119\u015bniowej\u00a0(link)\u00a0oraz\u00a0Diagnostyka i post\u0119powanie w spontanicznym rozwarstwieniu t\u0119tnicy wie\u0144cowej. Opinia ekspert\u00f3w Asocjacji Interwencji Sercowo-Naczyniowych PTK\u00a0(link). Wszelkie aktualizacje do poni\u017cszego artyku\u0142u znajdzie czytelnik pod podanymi linkami. Artyku\u0142 prezentowany ni\u017cej, opracowany w j\u0119zyku polskim, zawiera liczne cytaty, a tak\u017ce skr\u00f3ty powy\u017cszych […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-14","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fmdscad.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fmdscad.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/fmdscad.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fmdscad.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fmdscad.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fmdscad.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fmdscad.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}